Op bedrijventerrein Castricummerwerf in Castricum is een
verduurzamingsslag gaande. In een eerste fase konden
duurzaamheidsadviezen worden gegeven op basis van gasen
elektriciteitsverbruik op de energienota. In fase twee
wordt het preciezer, want met tientallen geïnstalleerde
energiemanagementsystemen (EMS'en) kan het verbruik op
kwartierbasis worden uitgelezen. Dit geeft inzicht in
piekverbruik. Waar fase één resulteerde in vooral pvsystemen,
infraroodstralingspanelen, airco's en
warmtepompen, leidt fase twee vooral tot de installatie van
batterijsystemen.
Castricummerwerf is een bedrijventerrein uit de jaren ’80 van ongeveer
8 hectare, met daarop enkele tientallen MKB-bedrijven. In de
noordoosthoek van het terrein staat het bedrijfspand van het
toenmalige Aad de Wit Verhuizingen. Voor duurzaamheidsadviseur Wim
Schermer begon hier rond 2020 de betrokkenheid bij het
bedrijventerrein. Op het dak van het verhuisbedrijf kon hij namens de
Castricumse energiecoöperatie CALorie Energie 354 pv-panelen
(jaaropbrengst circa 150.000 kWh) installeren, als onderdeel van een
postcoderoosproject voor 48 deelnemende gezinnen.
Grote opdracht in gevaar
Korte tijd later meldde zich een andere ondernemer: J.J.M. de Ridder
Machineverhuur. Dit bedrijf had al jaren een opdracht bij de gemeente
Amsterdam, waar het de taluds en bermen van tram en metro
onderhield. Omdat Amsterdam verduurzamde, moesten aannemers
meebewegen, aldus Schermer. “Ze dreigden hun opdracht kwijt te raken
omdat Amsterdam hun offertes niet meer wilde honoreren. Zo werkten
ze bijvoorbeeld met benzinemaaiers, en om aan de
duurzaamheidsparagraaf van de gemeente te voldoen, moest dat
elektrisch materieel worden.”
Dieseltrein elektrisch maken
De Ridder benaderde Schermer, die inmiddels samenwerkte met
architect Arjen Fruitema, bezig met een verduurzamingsplan voor het
hele bedrijventerrein. Schermer: “J.J.M. de Ridder wilde dat wij hen
begeleidden, en dat hebben we gedaan.” Het leidde tot 150 pv-panelen op
het dak, vervanging van de gasheater door een airco en
infraroodstralers, een bodemwarmtepomp in het privégedeelte en de
aanschaf van elektrisch handgereedschap ter waarde van 50.000 euro.
Zo kon de gemeente Amsterdam de samenwerking met J.J.M. de Ridder
voortzetten. Later kwam er een nieuwe wens: de dieseltrein voor
werkzaamheden aan de bovenleiding elektrisch maken. “J.J.M. de Ridder
wilde dat, maar alleen als de gemeente een langjarige gunning kon
aanbieden. Dat werd een 8-jarig contract,” aldus Schermer.
Verduurzamingsvarianten
Fruitema en Schermer, inmiddels samenwerkend binnen de net
opgerichte Stichting Calorie Business, benaderden dertig bedrijven,
waarvan er vijftien aanhaakten. Schermer: “Ze kregen allemaal een
individuele behandeling op basis van de energiegegevens op de factuur,
die ik invoerde in een rekenmodel dat ik net had ontwikkeld.” Met deze
gegevens rekende Schermer verschillende verduurzamingsvarianten
door, waaronder investering, terugverdientijd, CO2-besparing, netto
contante waarde, energiebesparing en verwachte labelsprong. “Deze
eerste fase van verduurzaming op Castricummerwerf richtte zich vooral
op elektrificeren en besparen op aardgas, of zelfs het verwijderen van de
gasaansluiting: de combinatie van zonnepanelen en een warmtepomp of
airco, met op werkplekniveau vaak infraroodstralers.”
Handhaving op energiebesparingsplicht
De resultaten wekten de interesse van de Omgevingsdienst IJmond, die
handhavingsacties uitvoert op de energiebesparingsplicht. Deze
voorschrijft dat bedrijven met een energieverbruik van meer dan 25.000
m³ gas per jaar of een elektrisch verbruik van 50.000 kWh per jaar
energiebesparingsmaatregelen moeten nemen die zich binnen vijf jaar
terugverdienen (EML-plicht). Schermer: “De Omgevingsdienst zei dat de
maatregelen die wij voorstellen één-op-één en zonder verdere controle
kunnen worden overgenomen.” Dit gaf een boost aan het werk, al ligt
het merendeel van de bedrijven op Castricummerwerf onder deze
drempel. Intussen kwam er vanuit de provincie een bedrag van ruim een
half miljoen euro uit het Europese Just Transition Fund beschikbaar
voor verdere verduurzaming van het bedrijventerrein. Onderdeel van het
plan was dat scholen uit de regio konden aanhaken.
Introductie EMS
Besloten werd een dieper energieprofiel van de bedrijven te maken door
het aanbieden van een EMS. Schermer: “Wij kozen voor het merk
Embion, omdat dit merkonafhankelijk is en per EMS 250 apparaten kan
aansluiten, zoals zonneboilers, warmtepompen, airco’s, maar ook
warmtelampen in kassen.” De EMS-data gaf mooie inzichten, zegt
Schermer. Zo verbruikte een aannemer tussen 6 en 9 uur ’s ochtends 100
kWh in drie uur, terwijl de zon nog niet scheen. “Dan zie je dat elke
ochtend het bedrijf warmgestookt wordt op elektriciteit en de frees- en
andere machines volop draaien,” aldus Schermer. Door het vermogen op
te tellen, was het eenvoudig te bepalen hoe groot een accu moest zijn om
pieken op te vangen. Binnenkort komt een scenariotool beschikbaar die
snel doorrekent of een grotere accu of meer zonnepanelen een betere
businesscase oplevert.
Betrokkenheid scholen
Met onderwijsinstellingen zoals het Bonhoeffercollege (Technasium)
en het Talland College zijn afspraken gemaakt. Studenten kunnen
onderzoeksprojecten uitvoeren naar gebruiks- en opwekprofielen van
de bedrijven op de Castricummerwerf en stagebedrijven. Op de
stageplekken wordt gewerkt met een webversie van Schermers
rekentool, en er worden excursies en gastlessen georganiseerd. Ook
wordt een nieuwe onderwijs(praktijk)module ontwikkeld over
verduurzaming en netcongestie, die later breed wordt gedeeld met
andere onderwijsinstellingen.
Aanschaf van een batterij
Voor een bedrijf met een grootverbruikersaansluiting (gemaximeerd op
50 kW afname en 30 kW teruglevering) werd een pakket samengesteld.
Schermer: “Als je nu een accu neemt, kun je de
grootverbruikersaansluiting inleveren. Dat bespaart 10.000 euro per
jaar, plus 2.500 euro voor de brutoproductiemeter, die niet verplicht is bij
een kleinverbruikersaansluiting.” Een accu van 260 kWh (waar twee uur
lang 130 kW uitgehaald kan worden) bood extra vermogen voor
toekomstige machines. “Met een kleine aansluiting kun je nu
probleemloos een zware machine bijplaatsen zonder dat de stoppen
eruit springen,” legt Schermer uit. Ondernemers hoeven hun gedrag niet
aan te passen aan het energieaanbod; “met een flinke accu los je dat op.”
Energiehub: nog niet nodig
Hoewel de systemen nu zo zijn ingericht dat alle ondernemingen
tegelijkertijd in één scherm te zien zijn, is een energiehub nog niet
nodig. Er is nog geen sprake van netcongestie. Schermer: “’s Ochtends is
er 6.000 kWh verbruik dat nog niet gedekt wordt door zon. Als je dat
gezamenlijk wil sturen, moet je afspraken maken over wie wanneer
hoeveel energie gebruikt. Dat lukt nu nog niet.” Wel kan dit in de
toekomst nodig zijn; “Als er netcongestie komt, hebben we alles al
voorbereid.”